DNS tekshiruvi
Sayt haqida bir vaqtning oʻzida oltita DNS-serverdan soʻraymiz — Yandeks, Google, Cloudflare, AdGuard, Quad9 va Moskvadagi serverimiz. Agar kimdir boshqacha javob bersa, bu darhol koʻrinadi.
DNS nima va javoblarni nega taqqoslash kerak
DNS — internetning maʼlumotnomasi: sayt nomi boʻyicha u server manzilini beradi. Telefoningiz yoki routeringiz qaysidir bitta DNS-serverdan, odatda provaydernikidan soʻraydi va unga ishonadi.
Agar server adashsa yoki boshqalarnikidan boshqacha javob bersa, sayt ochilmaydi yoki boshqa sayt ochilib qoladi. Oltita mustaqil serverni solishtirish kim ajralib turganini darhol koʻrsatadi.
Javob almashtirilganini qanday tushunish mumkin
- Bitta server «bunday nom yoʻq» deb javob beradi, qolganlari esa manzilni koʻrsatadi.
- Bitta server boshqalarda yoʻq manzilni beradi — ayniqsa ichki tarmoq manzilini (10.…, 192.168.…) yoki 0.0.0.0 ni.
- Barcha serverlarda manzillar har xil boʻlishi — koʻpincha odatiy hol: yirik saytlar sizga eng yaqin serverni beradi.
DNS notoʻgʻri javob bersa nima qilish kerak
DNS-serverni ochiq serverlardan biriga almashtiring — masalan, Yandeks (77.88.8.8), Google (8.8.8.8) yoki Cloudflare (1.1.1.1). Android qurilmalarida bu «Xususiy DNS» sozlamasida, kompyuterda tarmoq ulanishi xususiyatlarida, butun uy tarmogʻi uchun esa router sozlamalarida amalga oshiriladi.
Yozuv turlari
- A — IPv4 manzili, koʻpchilik saytlar uchun asosiy javob.
- AAAA — IPv6 manzili.
- CNAME — taxallus: nom boshqa nomga ishora qiladi.
- MX — domenning pochta serverlari.
- TXT — matnli yozuvlar: egalikni tasdiqlash, pochta sozlamalari (SPF, DMARC).
- NS — domen uchun javobgar serverlar.
Koʻp beriladigan savollar
Nega serverlar har xil manzillar bilan javob beradi?
Yirik saytlar uchun bu odatiy hol: yaqinroq va tezroq boʻlishi uchun ular tashrif buyuruvchilarga turli serverlarni beradi. Boshqalardan keskin farq qiladigan javob shubha uygʻotishi kerak — «nom yoʻq» yoki ichki tarmoq manzili.
TTL nima?
Qaytadan soʻrashdan oldin javobni xotirada necha soniya saqlash mumkinligi. Agar domen yozuvlarini yaqindagina oʻzgartirgan boʻlsangiz, eski javoblar yana shuncha vaqt saqlanib turishi mumkin.
NXDOMAIN, SERVFAIL va TIMEOUT nimani anglatadi?
NXDOMAIN — bunday nom mavjud emas. SERVFAIL — server javob ololmadi, koʻpincha domen sozlamalaridagi xato tufayli. TIMEOUT — server umuman javob bermadi.
Uy uchun qaysi DNS-ni tanlagan maʼqul?
Katta ommaviy serverlarning har biri tez ishlaydi. AdGuard DNS qoʻshimcha ravishda reklama va trekerlarni, Quad9 esa maʼlum xavfli saytlarni bloklaydi.